Εφαρμογή του νέου νόμου για το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα

Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο έχει τεθεί σε εφαρμογή, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των κληρονομιών στη χώρα.

Ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο, ο οποίος αντικαθιστά το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα, τέθηκε σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Οι αλλαγές αφορούν κληρονομιές που προκύπτουν από θανάτους που συμβαίνουν από αυτή την ημερομηνία και μετά, ενώ για τους προγενέστερους θανάτους ισχύει το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς.

Μία από τις πιο σημαντικές μεταρρυθμίσεις είναι ο αυτόματος διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου. Αυτό σημαίνει ότι ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη του θανόντος μόνο μέχρι την αξία της περιουσίας που κληρονομεί, προστατεύοντας έτσι την προσωπική του περιουσία από τυχόν κρυφά χρέη.

Επιπλέον, ο νόμος εισάγει τη μεταρρύθμιση της νόμιμης μοίρας, μετατρέποντάς την σε χρηματική αξίωση. Αυτή η αλλαγή στοχεύει στη μείωση της πολυδιάσπασης της κληρονομικής περιουσίας σε μικρά μερίδια και πολλούς συνιδιοκτήτες.

Η ισχύς της ιδιόγραφης διαθήκης διατηρείται, με πρόσθετες διασφαλίσεις υπέρ των μελών της οικογένειας του διαθέτη. Ο νόμος προσαρμόζει επίσης την κληρονομική διαδοχή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, δίνοντας έμφαση στην προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου.

Ένας νέος θεσμός που εισάγεται είναι οι κληρονομικές συμβάσεις, οι οποίες επιτρέπουν στους διαθέτες να υπογράφουν συμβόλαια με τους μελλοντικούς κληρονόμους τους όσο είναι εν ζωή. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για οικογενειακές επιχειρήσεις ή για περιπτώσεις όπου υπάρχουν παιδιά από διαφορετικούς γάμους.

Ο νόμος αναγνωρίζει επίσης τις συμβάσεις που γίνονται μετά θάνατον μεταξύ των κληρονόμων, διευκολύνοντας τη διαδικασία διανομής της κληρονομικής περιουσίας. Έτσι, οι κληρονόμοι μπορούν να αποδεχτούν την κληρονομιά τους χωρίς να ταλαιπωρούνται από γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Φορείς της αγοράς ακινήτων εκφράζουν την πεποίθηση ότι οι νέες διατάξεις θα επιταχύνουν τη διαδικασία διευθέτησης κληρονομικών ζητημάτων, μειώνοντας τις κληρονομικές αντιδικίες και τις ασυμφωνίες μεταξύ κληρονόμων. Αυτό μπορεί να έχει θετική επίδραση στην αγορά ακινήτων, ειδικά σε μια περίοδο όπου υπάρχει μεγάλη έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων.

Η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει την ανάγκη να εξομοιωθεί το αφορολόγητο όριο για τους κατιόντες με το αντίστοιχο όριο των 800.000 ευρώ που ισχύει για τις γονικές παροχές, προκειμένου να διασφαλιστεί η δικαιοσύνη στην κληρονομική διαδικασία.