Πολιτισμός
Το νέο βιβλίο του Μανόλη Κούμα εξετάζει την ελληνική διπλωματική προσέγγιση στη Μέση Ανατολή από το 1945 έως το 1981, αναδεικνύοντας τις πολιτικές αποφάσεις και τις προκλήσεις της εποχής.
Το βιβλίο του Μανόλη Κούμα με τίτλο «Η Ελλάδα και το μεσανατολικό ζήτημα 1945-1981» προσφέρει μια εις βάθος ανάλυση της ελληνικής διπλωματίας στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης περιόδου. Μέσω αρχειακής έρευνας, ο συγγραφέας αναδεικνύει τους προβληματισμούς που υπήρχαν στο υπουργείο Εξωτερικών και τις στρατηγικές που ακολουθήθηκαν από τους Έλληνες διπλωμάτες.
Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα, η κυβέρνηση Σοφούλη βρέθηκε αντιμέτωπη με το ζήτημα της Παλαιστίνης και το ψήφισμα 181 του ΟΗΕ, το οποίο προέβλεπε τη δημιουργία δύο κρατών: του Ισραήλ και ενός αραβικού κράτους. Ο μόνιμος υφυπουργός Εξωτερικών, Παναγιώτης Πιπινέλης, εισηγήθηκε την καταψήφιση του ψηφίσματος, υποστηρίζοντας ότι τα συμφέροντα των Πατριαρχείων και του ελληνισμού στην Αίγυπτο θα κινδύνευαν από μια αρνητική ψήφο. Επιπλέον, η ελληνική διπλωματία ανησυχούσε μήπως το Ισραήλ γίνει δορυφόρος της Σοβιετικής Ένωσης.
Η Ελλάδα αναγνώρισε de facto το Ισραήλ το 1949, αλλά η επίσημη αναγνώριση (de jure) ήρθε 41 χρόνια αργότερα. Αυτή η στάση αντικατοπτρίζει τη φιλοαραβική πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων μέχρι το 1954, όταν η κυβέρνηση Παπάγου υιοθέτησε τις θέσεις της κυπριακής Εθναρχίας και επανέφερε το Κυπριακό ζήτημα.
Η ψήφος των αραβικών κρατών στις Γενικές Συνελεύσεις του ΟΗΕ ήταν κρίσιμη για τη συνέχιση της φιλοαραβικής εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας. Η κρίση του Σουέζ το 1956 έθεσε την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή μπροστά σε ένα δίλημμα: να υποστηρίξει τους συμμάχους Γαλλοβρετανούς ή τον Νάσερ, τον εκπρόσωπο του αραβικού εθνικισμού. Τελικά, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να συνταχθεί με τον Νάσερ, υπό την πίεση της κοινής γνώμης και των υποχρεώσεων που προέκυπταν από το Κυπριακό.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν απέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ο Νάσερ προχώρησε σε νόμους που έθεσαν υπό κρατικό έλεγχο τις τράπεζες και τις εμπορικές δραστηριότητες στην Αίγυπτο, γεγονός που επηρέασε αρνητικά την ελληνική παροικία. Η επίσκεψη του Καραμανλή στην Αίγυπτο το 1957 δεν άλλαξε τη στάση του Νάσερ, καταδεικνύοντας τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε η ελληνική διπλωματία στην περιοχή.
