Πολιτική
Ο κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνητή νοημοσύνη, γνωστός ως AI Act, τίθεται σε εφαρμογή στην Ελλάδα, επιφέροντας σημαντικές αλλαγές για την αλληλεπίδραση πολιτών και επιχειρήσεων με συστήματα AI.
Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει αποκτήσει νέα διάσταση, καθώς κορυφαίοι παράγοντες της βιομηχανίας ζητούν αυστηρότερους κανόνες για την ανάπτυξή της. Στο πλαίσιο αυτό, ο AI Act, ο κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνητή νοημοσύνη, έχει αρχίσει να εφαρμόζεται στην Ελλάδα, με τον νόμο 5321/2026 να δημοσιεύεται στις 20 Ιουλίου 2026. Ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη θέσπιση συγκεκριμένων κανόνων για την ανάπτυξη και χρήση της AI, ανάλογα με τους κινδύνους που ενέχει.
Η εφαρμογή του AI Act στην Ελλάδα περιλαμβάνει σταδιακή εφαρμογή υποχρεώσεων διαφάνειας για ορισμένα συστήματα AI, με τις πρώτες απαιτήσεις να τίθενται σε εφαρμογή από την 2α Αυγούστου 2026. Οι κανόνες αυτοί αφορούν τόσο τις εταιρείες που αναπτύσσουν μοντέλα και εφαρμογές AI όσο και τις επιχειρήσεις που τις χρησιμοποιούν, με στόχο την ενημέρωση και προστασία των πολιτών.
Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές που φέρνει ο AI Act είναι η υποχρέωση ενημέρωσης των πολιτών όταν αλληλεπιδρούν με συστήματα AI. Για παράδειγμα, όταν οι χρήστες επικοινωνούν με chatbots εξυπηρέτησης πελατών, θα πρέπει να ενημερώνονται ότι οι απαντήσεις προέρχονται από AI, εκτός αν αυτό είναι προφανές. Αυτή η υποχρέωση έχει πρακτική αξία, καθώς επιτρέπει στους καταναλωτές να αξιολογούν τις απαντήσεις που λαμβάνουν.
Επιπλέον, οι κανόνες διαφάνειας επεκτείνονται και σε περιεχόμενο που έχει παραχθεί ή αλλοιωθεί τεχνητά, όπως τα deepfakes. Στην περίπτωση αυτή, οι χρήστες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το περιεχόμενο αυτό δεν είναι αυθεντικό. Ο εθνικός νόμος προβλέπει ποινικές κυρώσεις για την απόκρυψη της τεχνητής προέλευσης τέτοιου περιεχομένου.
Για τους πολίτες που χρησιμοποιούν εφαρμογές AI για προσωπικές ανάγκες, οι υποχρεώσεις του κανονισμού δεν ισχύουν. Ωστόσο, αν οι εφαρμογές αυτές χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας, οι χρήστες θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του AI Act.
Η βασική αρχή του AI Act είναι ότι οι κανόνες γίνονται αυστηρότεροι όσο μεγαλύτερη είναι η πιθανή επίπτωση στην υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα. Έτσι, ένα απλό φίλτρο ανεπιθύμητης αλληλογραφίας δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως ένα σύστημα που αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα ενός δανειολήπτη.
Η εφαρμογή του AI Act αναμένεται να συνεχιστεί με σταδιακή εφαρμογή νέων κανόνων και απαιτήσεων έως το 2028, με στόχο την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας. Ο Βασίλης Καρκατζούνης, Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, τονίζει ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα αξιοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη με τρόπο που να διασφαλίζει την ασφάλεια και τα δικαιώματα των πολιτών.
