Σχεδιασμός Κέντρων Επιστροφής Μεταναστών σε Τρίτες Χώρες από Ελλάδα και Τέσσερις Ευρωπαϊκές Χώρες

Η Ελλάδα, μαζί με τη Δανία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία, προχωρά στη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες, με στόχο τη φιλοξενία ατόμων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε.

Ο σχεδιασμός για τη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής (Return Hubs) μεταναστών σε τρίτες χώρες εισέρχεται στην τελική φάση του, με την Ελλάδα και τέσσερις άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συμμετέχουν ενεργά. Τα Return Hubs θα λειτουργούν εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα προορίζονται για τη φιλοξενία ατόμων που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής, δηλαδή δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι χώρες του «Core Group» – Ελλάδας, Δανίας, Γερμανίας, Αυστρίας και Ολλανδίας – θα συναντηθούν στις 26 Σεπτεμβρίου στο Μόναχο, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνόδου «2nd Munich Migration Meeting». Στη συνάντηση αυτή θα συζητηθούν τα επόμενα βήματα για την υλοποίηση των Return Hubs.

Η προηγούμενη συνάντηση των υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου των πέντε χωρών στην Κοπεγχάγη είχε ως αποτέλεσμα τη συμφωνία για έναν οδικό χάρτη που περιλαμβάνει νομικές απαιτήσεις και εθνικά χρονοδιαγράμματα για την εφαρμογή του μοντέλου. Ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, δήλωσε ότι οι τεχνικές επαφές με υποψήφιες τρίτες χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει.

Η αναζήτηση χώρας ή χωρών εκτός Ε.Ε. που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν τα Κέντρα Επιστροφής είναι κρίσιμη. Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα κάποια συγκεκριμένη χώρα ως εταίρος. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ρουάντα και η Ουγκάντα είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων, ενώ το Ουζμπεκιστάν έχει αναφερθεί ως πιθανή επιλογή, αν και το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας έχει δηλώσει ότι δεν διεξάγονται σχετικές διαπραγματεύσεις.

Η Ολλανδία είχε υπογράψει το 2025 επιστολή προθέσεων με την Ουγκάντα για συνεργασία στον τομέα των επιστροφών, αλλά η νέα ολλανδική κυβέρνηση που ανέλαβε το 2026 εγκατέλειψε αυτή τη συνεργασία. Παρά τις προκλήσεις, οι χώρες του Core Group παραμένουν αισιόδοξες για την επίτευξη συμφωνιών που θα επιτρέψουν την υλοποίηση του μοντέλου των Return Hubs.

Η δημιουργία αυτών των κέντρων έχει προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς οι χώρες υποδοχής ενδέχεται να μην πληρούν τις προϋποθέσεις για την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών. Οι συζητήσεις για τη Ρουάντα, για παράδειγμα, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στο παρελθόν, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στη χώρα.